MIZO TAWNG HMANSUAL THENKHATTE-II

                                              By. F. R. Mawia Pa

 Tawng hi nunna nei ang a ni a, a hmangtute a zirin a thang chakin a buzuih ral thei a ni tih hi mitin kan hmu a, bengin ka hre bawk a ni. Kan Mizo tawng tam tak pawh hi suar leh khawkrawk kar atanga lo chhuak ang mai hian a pilh phung tawh a. Chutih karah mi thahnem ngaite leh heti ang lama mi thiamte au-aw erawh hriat tur a awm ve zel a; thla a muang thei hle a ni. Siam that har tawh tak leh auh din zawh rual loh hian kan hmang dazat zel ang a, Mizo tawng hi a kal pai ngan ngan ang tih pawh hi thil hlauhthawnawm tak a ni a. Chu vangin, puipunna-a kan hman sual nasat leh, ni tina kan hman dik tawk loh zinga a thena zar hi sawi kan tum dawn a ni. Chanchinbu chen pawha kan hman fuh hlel deuh, Biak in-ah pawh kan hman nasat zawk mah hi khawrh kim sen a ni dawn lo a. Dik anga kan ngaih, dik chiah si lo leh, tawng dik huanga han khung chi ni si lo, Mizo tawng kalhmang dik chu ni miah lo, kan hman sual ve hrim hrim tlanglawn deuh deuh ka han tarlang ve ang e.

Na nei: He tawngkam "na nei" tih hi Pathian biak inkhawm meuha kan hmansual nasat avanga hmun dang pawha a dik hmana kan hman zui tak a ang hle a. Sawi leh sel man pawh a awm lo a ang hle. Kan hmansual dan leh a hman dan dik tlem han sawi ila. Inkhawm i lo tan tawh ang u, Bible chhiartu i lo sawm ang u, tawngtaitu i lo sawm ang u, tih ang leh Sunday zan dar 7:00-ah inkhawm tan tur a ni ang, tia tawng dik hmanga awlsam taka sawi tur a nih mai laia- Thilpek lakkhawmna i lo nei ang u, inkhawm tanna i lo nei tawh ang u, Sunday zan dar 7:00-ah inkhawmna neih tur a ni ang, tih ang niah niaha hmang hi khua/ veng tin leh kohhran tina hmang kan la awm nuk mai hi a la chhangchhiatthlak hle mai. Kan inkhawmna chu Biak in a ni tlangpuia, mimal neih ngawt chi a ni lo. Chutiang bawk chuan thilpek lakkhawmna pawh inkhawm apianga kan neih zel chuan lei sen pawh a ni lo mai thei. 

Natna chungchangah pawh "na" hi neih chi a ni lo. Thawhah(asthma)te, cancer te, pum nate hi "neih"chi a ni lo a, "vei" tia hman tur a ni. Thawhah a "vei", sikserh a "vei", tia sawi hi Mizo tawng kalhmang dik a ni. Pu Kima kha a thi tawh anga hriatna ka nei a ni . . ,kan rorel(minute)-te ngaihthlakna i lo nei ang u, tih ang phei hi chu hmang tawh lo turin khauh takin kan in ngen ngam a ni. Thil kan hriattheihna leh ngaihthlakna chu kan "beng" zawk hi a ni e. Mi dang beng va neih theih ngawt a ni lo.

Lutuk: Thil a nih dan tur ang pha lo tak emaw, a nihna piah daih leh peltak sawi nan hian "lutuk'”hi hman thin a ni a. Tunlai kan hman dan tlangpui hi a fuh tawk lo hle a ang a. Kan hman sual dan tlangpui leh man dan dik tlem tarlang ila kan varpawh thei mai awm e.

Dik lo
Mawii a hmeltha lutuk
Sanga hi lehkha a thiam thei lutuk
Sailova hi zaithiam ka ti lutuk
Thangaten in tha lutuk an nei
Zika hi saptawng a thiam lutuk

Dik
Mawii a hmeltha khawp mai
Sanga hi lehkha a thiam thei khawp
asin
Sailova hi zaithiam ka ti khawp mai
Thangaten in tha tak mai an nei
Zika hi saptawng a thiam teh a nia

Thusawi pangngaia a hman dan tur dikte chu: Sunday zan inkhawm dar 7:00-a tan tur chawhnu dar 4:00 vela kal chu a la hma lutuk a, zan dar9:00 hnua kal pawh a tlai lutuk bawk ang. Patling thankin tawh tan naupang kum 12 mi vel kekawrtlawn chu a te lutuk ang a, naupang kum 12 mi vel tan pawh patling thawmhnaw chu a lian lutuk ngei ang. Motor nuai sawm man vel lei tura nuai nga chauh ken chu a tlem lutuk dawn a ni. Kan han sawi tak, kan hman sual dan leh hman dan dik tlem kan tarlan atang hian hman dan tur dik chu a lang ruak thei mai awm e.

A meizang hlaptu: Chanchinbu meuh leh mipui hmaah "a meizang hlaptu" tih sawi hi kei ngei pawh hian ka tawng zauh zauh tawh a. Chung ka tawn fuh vete chuan- kohhran, pawl/ fellowship.. adt. anga a kultaia chetu leh a sul sutu ang sawi nan hian an hmang thin hi a dikhlel deuhin ka hria.

A hman dan tur ang zawk chuthil duhawm lo, chhiatna rapthlak thlentu zinga a hnarkaitu ang sawi nan hian "a meizang hlaptu" an tithin niin ka hria. Entir nan: USA in sang (WTC) sutchhiat tuma "a meizang hlaptu" chu Usama Bin Laden-a a ni. A hmanna tura hman theih hram chuan kan sawi tum tak pawh a hril chiang viau thei pah a ni.

Bum: Thu awihawm ve tak leh dawt, dawt a nih erawh hriat mai theih si loh hmanga mi tuemaw va biakbum hi "bum" an ti a. Mahni tana thil tha tak tur si, mi nunna atana pawi thei tur emaw, an thil va neihsaka an chhiatna tur thlentir emaw tuma mi va tih pawh hi "bum" a ni. "Bum" tia kan lam hi a thluk hniam tur a ni.

Tihder: Tihder hi Bum ai chuan a pawnlawi deuh. Mi pakhat leh pakhat inngam tlak avanga dawt thu hmanga thu inhrilh, fiamthu titih ni bawk si anga mi tu emaw dawt thu va hrilh hi "tihder" a ni. Entir nan: "Peki, zanin chu kan nupain kan lo leng dawn a, ar i lo sawhchiar dawn a nia aw, tiin Zari chuan Peki hrilh fiam se la, Peki chuan Zari thu sawi chu awih tak takin ar sawhchiar se la, Zarite nupa chu leng leh lo se la, Zari chuan Peki chu a "tihder" tihna a ni. Bum leh Tihder hmanna a inang lo a ni tih hriat a, a hmanna hmuna hman theih hram a tha a ni.

Ti-ri: Pathian thu kan sawi tawp kharna sawi nana mi thenkhatin kan hman thin ....a thu kan "tihrik"-te Lalpan mal min sawm rawh se, tia kan han thluaithlumna tawngkam hi a dik hmel lo bawk a ni.

"Ti-ri" tih hi chu, amah chauha ri thei lo, mihringin emaw, thil eng emaw hmanga tihrik chawp ngai hi a kawk a ni. Rimawi chi hrang hrang- tingtang, keyboard, khuang, phaiphuleng adt. hi a ti-ri-tu awm lo chuan a rik theih loh vangin "tihrik" chawp a ngai a ni. Mihringin thu kan sawi hi chu kan ka atangin kan sawi rik theih mai avangin a "ti-ri"-tu a ngai lo a ni. Chu vangin, ....a thu kan sawite Lalpan mal min sawm rawh se, ti anga sawi mai hi Mizo tawng kalhmang dik a ni. A dik zawk a awm hi chuan a dik lo zawk chu uire san hram hram i tum

ang u.

Thulakna: Zo Tuithiang ( Letpanchaung chanchin bu )